काठमाडौं- पछिल्ला वर्षहरूमा नेपाली जनस्वास्थ्यमा भिटामिन ‘डी’ को अभाव एक गम्भीर समस्या बन्दै गएको विज्ञहरूले बताएका छन्।
पर्याप्त घाम लाग्ने देश भए पनि नेपालीहरूको शरीरमा भिटामिन ‘डी’ को स्तर घट्दो क्रममा देखिएको विभिन्न अध्ययनले पुष्टि गरेका छन्।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार भिटामिन ‘डी’ हड्डी, दाँत, मांसपेशी, प्रतिरोधात्मक क्षमता र सम्पूर्ण शारीरिक स्वास्थ्यका लागि अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुन्छ। तर, नेपालमा शहरीकरण, जीवनशैलीमा आएको परिवर्तन, खानपानमा असन्तुलन र घामसँग कम सम्पर्क जस्ता कारणले गर्दा मानिसहरूमा यसको कमी बढिरहेको छ।
भिटामिन ‘डी’ अभावका कारण
१. शहरी जीवनशैली — सहरमा बस्ने धेरै मानिसले बिहानदेखि बेलुकासम्म घर वा अफिसभित्र समय बिताउने भएकाले सूर्यको किरण कम लाग्छ।
२. धूपमा बस्ने संस्कार हराउँदै — पहिले गाउँघरमा दैनिक काम गर्दा घाममा बस्न पाइन्थ्यो, तर अहिले त्यस्तो जीवनशैली घटेको छ।
३. खानपानमा कमी — मासु, माछा, अण्डा, दूध, घिउजस्ता भिटामिन ‘डी’ युक्त खानेकुरा पर्याप्त नखाने बानी।
४. धूलो प्रदूषण — वायुमण्डलमा बढ्दो प्रदूषणका कारण सूर्यको किरणको प्रभाव कम हुने।
भिटामिन ‘डी’ को कमीका लक्षण
- हड्डी कमजोर हुनु, दुखाइ हुनु
- मांसपेशी दुख्ने वा छिट्टै थाक्ने
- बारम्बार रुघाखोकी वा अन्य संक्रमण हुनु
- मानसिक तनाव, उदासी वा ध्यान केन्द्रित गर्न गाह्रो हुनु
- साना बालबालिकामा रिकेट्स रोग देखिनु
- समाधान र सुझाव
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले भिटामिन ‘डी’ को कमी रोक्नका लागि दैनिक जीवनशैलीमा केही परिवर्तन गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्।
- बिहानको घाममा २०–३० मिनेट बस्ने।
- भिटामिन ‘डी’ युक्त खानेकुराको प्रयोग बढाउने।
- आवश्यक परे चिकित्सकको सल्लाहअनुसार सप्लिमेन्ट सेवन गर्ने।
- नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गरेर शरीरमा भिटामिन ‘डी’ को स्तर जाँच्ने।
- जनस्वास्थ्यको चिन्ता
नेपालमा गरिएको विभिन्न अध्ययनअनुसार शहरी क्षेत्रमा बस्ने ५० प्रतिशतभन्दा बढी मानिसमा भिटामिन ‘डी’ को कमी देखिएको छ। ग्रामीण क्षेत्रमा पनि यो समस्या बढ्दो क्रममा छ। यसले दीर्घकालीन रूपमा हड्डीसम्बन्धी समस्या, प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर हुनु र विभिन्न रोगहरूको जोखिम बढाउन सक्छ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरूले भिटामिन ‘डी’ को महत्त्वबारे सचेतना अभियान चलाउनुपर्ने बताएका छन्। विद्यालय, समुदाय र आमसञ्चार माध्यममार्फत यसबारे जनतालाई जानकारी गराउनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
प्रतिक्रिया