काठमाडौँ – साथीहरूको दबाब (peer pressure) बच्चाहरूको व्यवहार, निर्णय, र आत्मविश्वासमा गहिरो असर पार्न सक्छ। सही मार्गदर्शन, विश्वास, र संवादमार्फत बच्चालाई सकारात्मक प्रभावमा राखी नकारात्मक दबाबबाट जोगाउन सकिन्छ। यहाँ केहि प्रभावकारी उपायहरू छन्:

१. खुला र नियमित संवाद राख्नुहोस्

बच्चासँग नियमित रूपमा कुराकानी गर्नुहोस्, उनीहरूको दिन, साथीहरू, अनुभवहरूबारे सोध्नुहोस्।

बच्चाले आफूलाई सुन्ने, नडराउने वातावरण पाए भने उनीहरू समस्या खुलेर साझा गर्छन्।

२. आत्मविश्वास विकास गर्न सहयोग गर्नुहोस्

बच्चालाई “होइन” भन्न सिकाउनुहोस्—जब उनीहरू नचाहेको कुरा गर्न दबाबमा आउँछन्।

आफ्नो निर्णयमा दृढ रहन आत्मबल बढाउनुहोस्। यसका लागि घरमै निर्णय लिने साना अभ्यासहरू गराउनुहोस्।

३. सकारात्मक साथीहरूको महत्त्व बुझाउनुहोस्

बच्चालाई सकारात्मक, समझदार साथीहरूको साथ चयन गर्न सिकाउनुहोस्।

उनीहरूको घनिष्ठ साथीहरूबारे जानकारी राख्नुहोस्—कसले असर पार्न सक्छ भनेर बुझ्न सजिलो हुन्छ।

४. नैतिक शिक्षा र मूल्यबोध दिनुहोस्

सहानुभूति, इमानदारी, जिम्मेवारी जस्ता मूल्यहरू बारेमा नियमित रूपमा छलफल गर्नुहोस्।

बच्चाले राम्रो/नराम्रो छुट्याउन सिकेपछि उनीहरू आफैं सही निर्णय गर्न सक्षम हुन्छन्।

५. नकारात्मक दबाबका परिणामहरू बारे बुझाउनुहोस्

मदिरा, धूम्रपान, हिंसा, चोरी जस्ता गतिविधिमा सामेल हुँदा हुने असरबारे सचेत गराउनुहोस्।

वास्तविक घटना वा कथाको माध्यमबाट सिकाउनु अझ प्रभावकारी हुन्छ।

६. रोल-प्ले अभ्यास गराउनुहोस्

कल्पनामा “साथीले दबाब दिएको” दृश्य बनाएर बच्चासँग संवाद अभ्यास गर्नुहोस्।

बच्चालाई कसरी जवाफ दिने भन्ने व्यवहारिक तरिका सिकाउन सकिन्छ।

७. नियमित अनुगमन र प्रोत्साहन गर्नुहोस्

बच्चाको व्यवहारमा आएको परिवर्तनलाई ध्यान दिनुहोस्।

सही निर्णय लिएमा प्रशंसा र प्रोत्साहन दिनुहोस्—यसले उनीहरूमा आत्मबल बढाउँछ।

बच्चाले साथीहरूबाट दबाब महसुस गर्दा सबैभन्दा पहिले तपाईंलाई सम्झनुपर्छ। त्यसैले “डरको होइन, विश्वासको” सम्बन्ध बनाउनु नै दीर्घकालीन सुरक्षा उपाय हो।